Grodziska stanowią szczególny element archeologicznego dziedzictwa kulturowego. Są świadectwem rozwiniętej organizacji społecznej, zmieniających się granic plemiennych i państwowych, miejscem rozgrywania się wydarzeń o zasięgu ponadregionalnym, zarówno tych anonimowych, jak i znanych ze źródeł historycznych. Ich lokalizacja była determinowana potencjałem obronnym miejsca, celami strategicznymi, siecią osadniczą, a być może niekiedy urokiem miejsca. Dzięki przestrzennej formie terenowej obiekty te (zazwyczaj) wciąż czytelne są w krajobrazie. Wymagają zatem specjalnej opieki konserwatorskiej, a także – zgodnie z założeniami zrównoważonego rozwoju i aktualnymi strategiami ochrony zabytków – roztropności samych badaczy, dążąc do rozpoznawania tych obiektów w możliwie najmniej destrukcyjny sposób, minimalizując potrzebę naruszania słabo zachowanej topografii. Współczesna metodyka archeologiczna dysponuje jednak narzędziami pozwalającymi na pozyskanie nowych, unikatowych zestawów danych – co ważne, w sposób całkowicie nieinwazyjny – rzucających nowe światło na zagadnienia zasięgu, formy, budulców i organizacji przestrzennej tych stanowisk archeologicznych.

Południowa Wielkopolska należy do regionów o szczególnym nasileniu występowania pradziejowych i średniowiecznych założeń obronnych. Ich wzniesienie łączy się zwykle ze społecznościami kultury łużyckiej, wczesnośredniowieczną organizacją plemienną, formowaniem się państwa wczesnopiastowskiego, lub interpretuje jako późnośredniowieczne siedziby rycerskie. Większość stanowią obiekty zaliczane do drugiej i trzeciej z wymienionych grup, zwykle w formie jedno- lub dwuczłonowych, nizinnych grodzisk pierścieniowatych, tworzących zwarty i rozbudowany system punktów obronnych.

Rozmieszczenie obiektów obronnych w obrębie powiatu pleszewskiego i ostrowskiego. Większość z obiektów będzie przez nas wizytowana w trakcie projektu, a wybrane będą obszarem działań terenowych.

Celem projektu jest rozpoznanie budownictwa grodowego i towarzyszącego mu osadnictwa na obszarze południowo-wschodniej Wielkopolski, ze szczególnym uwzględnieniem obiektów w obrębie powiatu pleszewskiego i ostrowskiego. Realizacja tych założeń zostanie oparta na komplementarnym wykorzystaniu metod nieinwazyjnych: teledetekcyjnych (danych lotniczego skanowania laserowego, prospekcji lotniczej, analizy zobrazowań satelitarnych) oraz geofizycznych (badań magnetycznych), wspartych kwerendą archiwaliów (m. in. dawnych źródeł kartograficznych). Efekty działań nastawione będą na zaspokojenie potrzeb konserwatorskich (rozpoznanie obiektów, przygotowanie nowoczesnej dokumentacji), badawczych (nowe dane dla studiów osadniczych), jak i społecznych (popularyzacja archeologii, nowych metod i zagadnień ochrony dziedzictwa). Projekt ma stanowić otwarcie dla dalszych, systematycznych badań.

Projekt realizowany jest przez Fundację Archeolodzy.org, w kooperacji z Fundacją Ochrony Zabytków w Poznaniu, w ramach programu „Ochrona zabytków archeologicznych” finansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Zapraszamy do śledzenia naszej strony internetowej oraz profilu na facebooku: www.facebook.com/archeolodzy.org , gdzie na bieżąco będą ukazywały się informacje o postępach, wynikach badań oraz planowanych wydarzeniach towarzyszących – otwartych prelekcjach, spotkaniach terenowych, na które już serdecznie zapraszamy!